نفت، طلا و نقره بر تیترهای اخبار کالاها مسلط هستند. اما آنها تنها مواد خامی نیستند که بازارها را حرکت میدهند، اقتصادها را شکل میدهند و بر ارزها اثر میگذارند. مس، فشارسنج رشد جهانی است. قیمت گندم میتواند دولتها را سرنگون کند. لیتیوم در مرکز گذار انرژی قرار دارد.
این مطلب راهنمایی برای هشت کالایی است که هر سرمایهگذار و معاملهگری باید بشناسد. برای هر کدام، یاد میگیرید چیست، چه چیزی قیمتش را هدایت میکند و چرا اهمیت دارد.
پُستهای ممکن نیاز داشته باشید بخوانید:
در سایتهای اجتماعی با ما باشید
کالاهای سخت (استخراجی)
کالاهای سخت از دل زمین بیرون کشیده میشوند. تجدیدناپذیر هستند—وقتی استخراج شوند، تمام شدهاند. عرضه آنها بهخاطر سرمایهگذاری عظیم مانند کشف معادن، ساختن معادن، چاهها و تأسیسات فرآوری محدود میشود. این باعث میشود عرضه به کندی به تغییرات قیمت پاسخ دهد و چرخههای رونق-رکودی ایجاد کند که تندتر از کالاهای نرم هستند.
مس
مس را «دکتر مس» مینامند چون قیمتش به عنوان فشارسنج سلامت اقتصاد جهانی دیده میشود. منطق ساده است: مس در همه چیز استفاده میشود—ساختوساز، سیمکشی برق، الکترونیک، لولهکشی و ماشینآلات صنعتی. وقتی اقتصاد جهانی رشد میکند، تقاضای مس افزایش مییابد. وقتی رکود نزدیک میشود، مس سقوط میکند. یکی از اولین سیگنالهای نقاط عطف اقتصادی است.
چین نیروی مسلط در بازارهای مس است و تقریباً نیمی از عرضه جهان را مصرف میکند. کندی در ساختوساز یا تولید چین، قیمت مس را تقریباً بلافاصله پایین میفرستد. اما مس یک محرک تقاضای جدید هم دارد: گذار انرژی. خودروهای برقی تقریباً چهار برابر خودروهای معمولی مس مصرف میکنند. زیرساخت انرژی تجدیدپذیر—توربینهای بادی، مزارع خورشیدی، ارتقای شبکه—مس نیاز دارند. گذار به انرژی سبز یک کف تقاضای ساختاری زیر مس ایجاد میکند که یک دهه قبل وجود نداشت.
عرضه مس در شیلی و پرو متمرکز است که با هم تقریباً ۴۰٪ مس جهان را تولید میکنند. اعتصابات کارگری، بیثباتی سیاسی و کمبود آب در این کشورها میتواند عرضه را مختل و قیمتها را جهش دهد. مس عمدتاً در بورس فلزات لندن (LME) و COMEX در نیویورک معامله میشود.
گاز طبیعی
گاز طبیعی برای گرمایش، تولید برق و فرایندهای صنعتی استفاده میشود. برخلاف نفت—که یک بازار جهانی با قیمت معیار واحد است—قیمتهای گاز طبیعی به شدت منطقهای هستند. گاز طبیعی آمریکا (قیمتگذاریشده در هنری هاب در لوئیزیانا) میتواند ۳ دلار در هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا (BTU) معامله شود در حالی که گاز اروپا (قیمتگذاریشده در هاب TTF در هلند) ۳۰ دلار معامله میشود. تفاوت در حملونقل است: گاز برای جابهجایی بین قارهها به خطوط لوله یا تأسیسات گران مایعسازی (LNG) نیاز دارد.
آبوهوا محرک غالب کوتاهمدت است. زمستانهای سرد تقاضای گرمایش را جهش میدهد. تابستانهای گرم نیاز به برق را بهخاطر خنک کردن خانه افزایش میدهد و برق در خیلی از جاها با سوزاندن گاز تولید میشود. یک زمستان شدید در اروپا یا یک موج گرما در آسیا میتواند ذخایر گاز را تخلیه و قیمتها را افزایش دهد. سطح ذخایر در آستانه زمستان یکی از پربینندهترین شاخصها در بازارهای انرژی است.
ژئوپلیتیک به طور فزایندهای بازارهای گاز طبیعی را شکل میدهد. حمله روسیه به اوکراین، بزرگترین منبع گاز خط لولهای اروپا را قطع کرد و یک تغییر سریع به واردات LNG از آمریکا، قطر و سایر کشورها را اجباری کرد. گاز طبیعی دیگر فقط یک کالا نیست—یک دارایی استراتژیک است.
سنگ آهن
سنگ آهن ماده اولیه فولاد است. بدون آن، هیچ آسمانخراشی، هیچ پلی، هیچ خط لولهای، هیچ راهآهنی وجود ندارد. نیاز اولیه زیرساختهای مدرن است. و چین تقریباً ۷۰٪ از سنگ آهن دریایی جهان را مصرف میکند.
از آنجا که چین بخش عمدهای از سنگآهن دریابرد را مصرف میکند، بازار عملاً به نوعی شرطبندی بر ساختوساز و هزینههای زیرساختی چین تبدیل میشود. وقتی چین اقتصادش را از طریق پروژههای ساختمانی تحریک میکند، قیمت سنگ آهن افزایش مییابد. وقتی بخش املاک چین کند میشود—همانطور که در ۲۰۲۱–۲۰۲۳ به طور چشمگیری اتفاق افتاد—قیمت سنگ آهن سقوط میکند. استرالیا و برزیل صادرکنندگان غالب هستند. Vale (برزیل)، Rio Tinto و BHP (استرالیا) بخش بزرگی از عرضه جهانی را کنترل میکنند.
سنگ آهن در یک بورس متمرکز معامله نمیشود. قیمتها از طریق مذاکرات بین معدنچیان و کارخانههای فولاد تعیین میشوند، با شاخصهای معیار منتشرشده توسط Platts و Argus. این باعث میشود نسبت به کالاهای بورسی شفافیت کمتر و بیشتر مبتنی بر روابط باشد.
لیتیوم
لیتیوم کالای تعیینکننده گذار انرژی است. ماده کلیدی در باتریهای قابل شارژی است که خودروهای برقی، ذخیرهسازی شبکه و الکترونیک مصرفی را نیرو میدهند. یک باتری معمولی خودرو/موتر برقی تقریباً ۸–۱۰ کیلوگرم لیتیوم دارد. با تغییر تولید خودروسازان به سمت خودروهای برقی، تقاضای لیتیوم جهش میکند.
عرضه از نظر جغرافیایی متمرکز است اما نه به شکلی که نفت هست. استرالیا بیشترین لیتیوم را از معادن سنگ سخت تولید میکند. شیلی و آرژانتین بزرگترین ذخایر را در شورهزارها (ذخایر آبنمک) دارند. چین بر فرآوری مسلط است—تقریباً ۶۰–۷۰٪ از لیتیوم جهان در چین تصفیه میشود. این وابستگیهای زنجیره تأمین ایجاد میکند که دولتها برای کاهش آن تلاش میکنند.
لیتیوم یک بازار کوچک و نابالغ در مقایسه با نفت یا مس است. قیمتها در ۲۰۲۱–۲۰۲۲ با جهش تقاضای خودروی برقی و ناتوانی عرضه در همگامی، بیش از ۴۰۰٪ جهش کرد—سپس با آنلاین شدن تولید جدید و کند شدن رشد فروش خودروی برقی سقوط کرد. این چرخه رونق-رکود یادآوری است که حتی کالاهای ضروری برای گذار انرژی هم تابع پویاییهای قدیمی عرضه-تقاضا هستند.
کالاهای نرم (کشاورزی)
کالاهای نرم کشت میشوند، نه استخراج. تجدیدپذیر هستند—هر سال محصول جدید بدست میآید. عرضه آنها توسط آبوهوا، آفات و تصمیمات کاشت که ماهها قبل از برداشت گرفته میشوند تعیین میشود. این آنها را به طور منحصربهفردی به اقلیم و فصلی بودن حساس میکند و قیمتهایشان میتواند بر اساس یک یخبندان، خشکسالی یا باران موسمی جهش یا سقوط کند.
گندم
گندم پرمصرفترین غله روی زمین و غذای اصلی میلیاردها نفر است. برای نان، پاستا و رشته آسیاب میشود. برخلاف مس یا نفت، گندم توسط صنعت مصرف نمیشود—توسط مردم مصرف میشود. وقتی قیمت گندم جهش میکند، فقرا گرسنه میمانند. شورشهای غذایی و بیثباتی سیاسی اغلب دنبال میکند.
آبوهوا محرک غالب قیمت است. گندم در سراسر غرب میانه آمریکا، کانادا، روسیه، اوکراین، آرژانتین و استرالیا کشت میشود. یک خشکسالی در هر کدام از این مناطق، عرضه جهانی را کاهش و قیمتها را بالاتر میبرد. تغییرات اقلیمی، الگوهای آبوهوا را بیثباتتر و برداشتها را کمقابلپیشبینیتر میکند.
جنگ به عنوان یک عامل بزرگ بازگشته است. روسیه و اوکراین با هم تقریباً ۲۵–۳۰٪ از صادرات جهانی گندم را تشکیل میدهند. حمله ۲۰۲۲ روسیه، کاشت، برداشت و حملونقل را مختل کرد و قیمت گندم را به سقفهای تاریخی فرستاد و بحرانهای امنیت غذایی را در سراسر خاورمیانه و شمال آفریقا ایجاد کرد—مناطقی که به شدت به واردات غله دریای سیاه وابسته هستند. گندم عمدتاً در بورس تجاری شیکاگو (CME) معامله میشود.
قهوه
قهوه پرمعاملهترین کالای نرم در جهان، منبع درآمد تقریباً ۲۵ میلیون کشاورز، و عمدتاً خردهمالکانی در کشورهای در حال توسعه معاملات آن را کنترل میکند. دو نوع تجاری اصلی قهوه وجود دارد: عربیکا (ملایمتر، باکیفیتتر، کشت در ارتفاعات بالاتر) و روبوستا (قویتر، تلختر، کافئین بیشتر، کشت آسانتر).
برزیل تولیدکننده غالب است و تقریباً ۳۵–۴۰٪ از قهوه جهان را تأمین میکند. ویتنام بزرگترین تولیدکننده روبوستاست. آبوهوا در این دو کشور، قیمتهای جهانی را هدایت میکند. یک یخبندان در مناطق قهوهخیز برزیل در طول فصل گلدهی میتواند برداشت را برای دو سال کاهش دهد. باران بیش از حد در طول برداشت میتواند به کیفیت آسیب بزند. قهوه به شدت بیثبات است چون عرضه متمرکز و وابسته به آبوهواست.
قهوه همچنین به فرهنگ مصرفکننده و توسعه اقتصادی گره خورده است. تقاضا با پذیرش عادات قهوهنوشی توسط بازارهای نوظهور رشد میکند. چین که به طور سنتی یک کشور چاینوش است، به سرعت در حال تبدیل شدن به یک مصرفکننده بزرگ قهوه است. این رشد تقاضای ساختاری، یک محرک صعودی بلندمدت در کنار بیثباتی کوتاهمدت آبوهوا اضافه میکند. قهوه در بورس بینقارهای (ICE) معامله میشود.
شکر
شکر از دو منبع میآید: نیشکر (کشت در مناطق گرمسیری مثل برزیل، هند و تایلند) و چغندر قند (کشت در مناطق معتدل مثل اروپا و روسیه). نیشکر تقریباً ۸۰٪ از تولید جهانی را تشکیل میدهد.
برزیل سهم بزرگی در بازار شکر دارد. بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده است. اما برزیل یک ویژگی منحصربهفرد دارد: میتواند نیشکر را بین تولید شکر و تولید اتانول تقسیم کند. وقتی قیمت نفت بالاست، کارخانههای برزیلی اتانول بیشتری (که با بنزین رقابت میکند) و شکر کمتری تولید میکنند و عرضه جهانی شکر را کاهش و قیمتها را بالا میبرند. وقتی قیمت نفت سقوط میکند، نیشکر بیشتری به شکر میرود و عرضه افزایش مییابد. این پیوندی بین بازارهای نفت و قهوه صبحگاهی شما ایجاد میکند.
هند بزرگترین مصرفکننده و دومین تولیدکننده بزرگ شکر است. بازار شکر آن به شدت تحت نظارت است، با محدودیتهای صادرات، حمایتهای قیمتی و الزامات ترکیب اتانول. بارانهای موسمی هند، برداشت نیشکر را تعیین میکند—موسمی ضعیف، تولید را کاهش میدهد و دولت اغلب صادرات را برای محافظت از عرضه داخلی محدود میکند. این تصمیمات سیاستی در بازارهای جهانی موج میاندازد. شکر در ICE معامله میشود.
پنبه
پنبه مهمترین الیاف طبیعی جهان است که در پوشاک، ملافه و منسوجات استفاده میشود. در اقلیمهای گرم مانند جنوب آمریکا، هند، چین، برزیل و پاکستان کشت میشود . برخلاف بسیاری از کالاهای نرم، پنبه مستقیماً با جایگزینهای مصنوعی مثل پلیاستر رقابت میکند که از مشتقات نفتی ساخته میشوند.
این وابستگی دوگانه، یک پویایی قیمت منحصربهفرد ایجاد میکند. قیمتهای پنبه توسط عوامل کشاورزی—آبوهوا، تصمیمات کاشت، شیوع آفات—و توسط عوامل صنعتی—قیمت نفت (که بر هزینههای پلیاستر اثر میگذارد)، تقاضای مصرفکننده برای پوشاک و روندهای مد به سمت الیاف طبیعی یا مصنوعی—هدایت میشوند.
آمریکا بزرگترین صادرکننده پنبه است. چین و هند هم تولیدکنندگان بزرگ و هم مصرفکنندگان بزرگ هستند—پنبه میکارند و آن را به پوشاک تبدیل میکنند. پنبه یک فشارسنج برای هر دو شرایط کشاورزی و تقاضای مصرفکننده جهانی است. وقتی اقتصاد جهانی کند میشود، خرید پوشاک کاهش مییابد و تقاضای پنبه ضعیف میشود. پنبه در Intercontinental Exchange—ICE معامله میشود.
کالاها در یک نگاه
| کالا | نوع | محرکهای کلیدی | شاخص |
|---|---|---|---|
| مس | سخت | رشد جهانی، ساختوساز چین، انرژی سبز | LME، COMEX |
| گاز طبیعی | سخت | آبوهوا، عرضه منطقهای، ژئوپلیتیک، سطوح ذخایر | هنری هاب (آمریکا)، TTF (اروپا) |
| سنگ آهن | سخت | تقاضای فولاد چین، عرضه استرالیا/برزیل | شاخص Platts |
| لیتیوم | سخت | پذیرش EV، تقاضای باتری، ظرفیت فرآوری | Fastmarkets، S&P Global |
| گندم | نرم | آبوهوا، جنگ، صادرات روسیه/اوکراین، امنیت غذایی | CME |
| قهوه | نرم | آبوهوا در برزیل/ویتنام، تقاضای جهانی، روندهای مصرفکننده | ICE |
| شکر | نرم | آبوهوا، الزامات اتانول، تولید برزیل، سیاست هند | ICE |
| پنبه | نرم | آبوهوا، قیمت نفت (رقابت پلیاستر)، تقاضای مصرفکننده | ICE |
سخن پایانی
نفت، طلا و نقره تیتر یک میشوند. اما اقتصاد جهانی روی دهها کالا کار میکند—هر کدام با ساختار بازار، محرکهای قیمت و اهمیت ژئوپلیتیک خودش.
مس درباره تقاضای صنعتی میگوید. گاز طبیعی درباره زمستان. گندم درباره امنیت غذایی. لیتیوم درباره گذار انرژی. فهمیدن اینکه چه چیزی این بازارها را حرکت میدهد، به شما کمک میکند بفهمید در جهان چه میگذرد—و چرا.
